كه در حقيقت تمام اين عمارات « سه مرتبه » است . و مدفن فضولات و كنيف « 4 » اين عمارت ، به خارج قلعه است ؛ كه طرف خارج قلعه را ملوّث نموده و از مسافتى بوى تعفّن آن صدمه مىزند ، ولى عمارات و باغاتى كه در خارج اين قلعه ساخته‌اند ، خيلى خوب است . ميوهء ييلاقى و گرمسيرى دارد . شب 20 [ رمضان 1300 ه . ق . ] از اين منزل روانهء سمنان شديم . پنج فرسخ مسافت است و در 2 فرسخى قريهء سرخه « 5 » واقع است ، كه مىگويند به اسم سرخه پسر افراسياب است . قهوه‌خانه و يخچال و رباط « 6 » دارد . [ سمنان ] يك ساعت از طلوع روز 20 [ رمضان ] گذشته بود ، كه به سمنان وارد شديم . سمنان ، شهر خوب و قديمى است . چند كاروانسراى معتبر در خارج شهر دارد . ارك هم قلعه مستطيلى است [ و ] در خارج شهر است . باغ زياد و ميوهء خوب دارد . هواى صاف [ و ] قريب به اعتدال و سالم و آب گوارا و بازار خوب دارد .

--> ( 4 ) . كنيف ( Kanif ) ، مستراح . ( 5 ) . سرخه ( Sorxeh ) شهرى است از توابع بخش مركزى شهرستان سمنان ، در 20 كيلومترى اين شهر ، كه در آبان‌ماه 1385 ه . ش . 2689 خانوار و 9092 نفر جمعيت داشته است . « ده آباد بزرگى است موسوم به سرخه ، كه از دهات بسيار معتبر سمنان است . آبادى آن در دامنه واقع است . آبش از قنات است ، باغات و زراعت زيادى دارند . جاى بدى نيست . خربوزهء اين ده مشهور به خوبى است . اقسام ميوه‌ها در اين آبادى به هم مىرسند . » ( سفرنامه سيف الدوله ، 285 ) . ( 6 ) . آثار تاريخى ثبت شده شهر سرخه عبارتند از : 1 . مسجد جامع و مسجد چهلستون ( صفويه تا زنديه ، شماره ثبت 2325 ، مورخ 2 خرداد 1378 ه . ش . ) 2 . حمام بيرون‌دژ ( قاجاريه ، ثبت 4425 ، مورخ 5 آذرماه 1380 ه . ش . ) 3 . مسجد امام هادى ( قاجاريه ، ثبت 4433 ، مورخ 5 آذرماه 1380 ه . ش . ) 4 . آب‌انبار سرخه ( قاجاريه ، ثبت 4435 ، مورخ 5 آذرماه 1380 ه . ش . ) 5 . مسجد امام حسين بيرون‌دژ ( قاجاريه ، ثبت 5657 ، مورخ 25 اسفند 1380 ه . ش . ) 6 . يخچال اسد الله عزيزى ( قاجاريه ، ثبت 5821 ، مورخ 25 خرداد 1380 ه . ش . ) 7 . بقعه پير غريب ( قاجاريه ، ثبت 5829 ، مورخ 25 خرداد 1381 ه . ش . ) 8 . آسياب چهارم حق‌وردى ( قاجاريه ، ثبت 5832 ، مورخ 25 خرداد 1381 ه . ش . ) .